26.08.2008

Наш заказнік "Котра" ўваходзіць у сетку водна-балотных
трансгранічных тэрыторый міжнароднага значэння
і можа стаць турыстычнай мекай

ЗАПАВЕТНЫ МАТЫЎ РАМСАРСКІХ УГОДЗЯЎ

Рэспубліканскі заказнік "Котра" быў утвораны ўсяго пяць гадоў назад, - распавядае яго дырэктар І. І. Жывушка, - з мэтай захаваць унікальныя ландшафты тутэйшых мясцін, па якіх прайшоўся Вялікі ляднік. Надзвычай важна зберагчы ў гэтым "зялёным музеі" і каштоўныя "чырвонакніжныя" расліны, і рэдкія віды птушак. Наша "Котра" ўяўляе сабой адзіны прыродны комплекс з запаведнікам "Чапкяляй" на тэрыторыі суседняй Літоўскай Рэспублікі. Дарэчы, мы - удэельнікі Рамсарскай канвенцыі, - не без гонару падкрэслівае Іван Іванавіч. - Гэта надае асобы статус і міжнароднае прыэнанне. У шэрагу яшчэ сямі на Беларусі заказнік "Котра" уключаны ў Сусветны спіс найбольш каштоўных водна-балотных угоддзяў!

Слухаць І.І.Жывушку - чалаве-ка, улюбёнага ў сваю справу, надзвычай цікава.

- Рамсарская канвенцыя, прынятая на міжнароднай канферэнцыі ў іранскім горадзе Рамсар, заклікае да захавання і разумнага выкарыстання водна-балотных угоддзяў шляхам нацыянальных дзеянняў і міжнароднага супрацоўніцтва, - паясняе Іван Іванавіч. - З'яўляючыся адным з ключавых тыпаў экасістэм планеты, водна-балотныя ўгоддзі ў многім вызначаюць кругаварот вады і фарміруюць глабальны клімат. Да ўсяго — гэта асяродак, дзе яшчэ захаваліся рэдкія расліны і гняздуюцца "чырвонакніжныя" птахі. Напрыклад, на Глушнёўскае возера сёлета прыляцелі тры бепыя чаплі, - захоплена гаворыць наш суразмоўца. - У тутэйшых мясцінах можна сустрэць чорнага бусла, зялёнага дзятла, глушца, цецерука... Усяго ў заказніку гняздуюцца каля 90 відаў птушак. 3 рэдкіх звяроў трапляюцца рысь і барсук. Надзвычай багаты і раслінны свет. МАРШРУТ ДЛЯ ТУРЫСТА

Усё, што мы пачулі і ўвачавідкі ўбачылі ў заказніку "Котра", не можа не ўразіць. I не толькі нас, мясцовых журналістаў. Тут пабывалі шведы і галандцы, немцы і палякі. У бліжэйшы час маюць намер прыехаць літоўскія арнітолагі. Ды і не навукоўцам, а проста турыстам тут было б надзвычай цікава. Разам з дырэктарам і вядучым спецыялістам С.І. Вербалем мы праехалі амаль ці не ўвесь заказнік! Бачылі Зубраўскую гару ледніковага паходжання і месцы стаянак старажытных людзей каменнага і бронзавага вякоў, ункальны комплекс дзюнна-бугрыстых градаў на ледніковай раўніне, аўтэнтычныя сялянскія забудовы ў вёсцы Зубрава, небывала шчодрыя на ўраджай бруснічныя плантацыі, фантастычныя відарысы абсалютна дзікай прыроды, археалагічныя помнікі, абеліскі часоў Вялікай Айчыннай вайны...

І.І.Жывушка і С.І.Вербаль распрацавалі надзвычай захапляючы турыстычны маршрут па тэрыторыі ўсяго заказніка. Як, дарэчы, і 6-кіламетровую экалагічную сцяжыну, што пачынаецца ад бору акурат за вёскай Рыскі і доўжыцца ажно да аншлага нашай дзяржаўнай граніцы. Паўсюдна абсталяваны і куточкі для прыемнага адпачынку падарожнікаў, прадумана, як пры гэтым не нанесці шкоду прыродэе.

- Вось толькі з турыстамі не ўсё так проста, - эаўважае дырэктар заказніка І.І. Жывушка. - Самі не маем ліцэнзіі на арганізацыю экалагічных тураў, таму што ў штаце адсутнічае дыпламаваны спецыяліст па турызму. А турфірмы неахвотна ідуць на супрацоўніцтва, ледзь даведаўшыся, што наш заказнік знаходзіцца ў пагранзоне. Парадаксальная сітуацыя атрымліваецца. 3 аднаго боку рэгіён зацікаўлены ў прыцягненні турыстаў, якім, без сумніву, ёсць што прапанаваць і што паказаць: ад "экстрымальнай вандроўкі на джыпе і "прагулкГ па экалагічнай сцяжыне да рэгламентаванага палявання. А з другога боку - яўныя "паперныя" бар'еры з афармленнем дакументацьй. Зразумела, вырашыць такія пытанні можна толькі на рэспублікансюм узроўні. Менавіта над гэтым зараз і працуюць два Іванавічы - Жывушка і Вербаль, якія аддана стаяць на ахове інтарэсаў заказніка, праводзяць шматпікія маніторынгі, сілай пераканання і сілай закона змагаюцца за першазданнасць прыроды ў гэтым дзівосным куточку першамайскага краю. Словам, дастойна нясуць сваю рамсарскую місію.

МОВАЙ ЛІЧБАЎ I ФАКТАЎ

Дагавор Рамсарскай канвенцыі ўступіў у сілу ў 1975 годзе. Першым рамсарскім угоддзем на тэрыторыі Беларусі стаў напрыканцы 1999 года заказнік "Спораўскі". Зараз гэта яшчэ і заказнікі рэспубліканскага значэння "Сярэдняя Прыпяць", "Званец", "Альманскія балоты", "Асвейскі", "Ельня", "Прастыр" і наша "Котра".

Рэспубліканскі ландшафтны заказнік "Котра" месціцца ў вярхоўі аднайменнай ракі, даўжыня якой у межах заказніка складае 35 км, шырыня 10-20 м. Плошча заказніка -10,584 гектара. Тут на балоцістых землях раскінуліся пераважна хвойныя лясы.

У квартале Першамайскага лясніцтва знойдзен адзін з самых каштоўных, мала вывучаных і ўжо знікаючых відаў раслін - мякатніца адналісная. Належаць ахове зубніца клубняносная, купальнік горны, пальчатакарэннік балтыйскі... На тэрыторыі заказніка расце 14 раслін, занесеных у Чырвоную кнігу. Два віды былі выяўлены сёлета.

Яшчэ 17 відаў раслін патрабуюць прафілактычнай аховы і рацыянальнага выкарыстання. Усяго ж у складзе флоры заказніка адзначаны 633 віды вышэйшых сасудзістых раслін.

Асноўным відам дзейнасці мясцовага насельніцтва з'яўляецца лясная гаспадарка - збор суніц і грыбоў, лоўля рыбы, пчалярства. Патэнцыял для экатурызму ў тутэйшых мясцінах - каласальны!

Таццяна СТУПАКЕВІЧ "Дзянніца"